AHLAT’ TA GEZİLECEK GÖRÜLECEK YERLER

KÜMBETLER
Ahlat Kümbetleri İlçenin muhtelif yerlerinde bulunmaktadırlar. Genellikle şehir merkezine yakın yerlerdedirler.

MEZARTAŞLARI
Selçuklu meydan mezarlığı adeta açık hava müzesidir bir çok boyutta mezar ve mezartaşlarını görmek mümkündür. Şehir merkezine uzaklığı yaklaşık 3 Km.dir.

AHLAT MÜZESİ
Şelçuklu meydan mezarlığının hemen bitişiğinde bulunmakta müzemizde Ahlat’a ait çeşitli tarihi eserleri görmek mümkündür.
Şehir merkezine uzaklığı yaklaşık 3 Km. dir.

AHLAT KALESİ
Osmanlı Kalesi Kale mahallesin de bulunmakta aynı zamanda Osmalı kalesi de burada
bulunmaktadır.İskender paşa ve Kadı Mahmut
camileri de Kale içinde bulunmaktadır.
Şehir merkezine uzaklığı yaklaşık 3 Km. dir.

NEMRUT KRATER GÖLLERİ
Krater göllerinin en önemli özelliklerinden biri birinin yeşil birinin mavi renkte olmasıdır. Diğer önemli özelliği göllerin
herhangi bir nehirlerle beslenmemesidir.
Ayrıca göllerden bir tanesi sıcak diğeri soğuktur. Burada sıcak ve soğuk buhar mağaralarına rastlamakta mümkündür.
Şehir merkezine uzaklığı yaklaşık 30 Km. dir.

MAĞARA EVLERİ
Harabeşehir Mahallesinde bulunmaktadır.
Yakın zamana kadar insanlar tarafından mesken olarak kullanılmaktaydı.
Şehir merkezine uzaklığı yaklaşık 4 Km. dir.

AHLAT KÜMBETLERİ

Ahlat Kümbetleri sizi daha ilçeye gelmeden uzaktan selamlar bir birinden güzel ve görkemli olan kümbetler, hiç bir yöremizde bu
kadar çok ve çeşitli değildir. Ahlat kümbetleri şekil olarak Orta Asya Türk Çadırını andırmaktadır. Böylece kümbetleri Türklerin hayatında önemli bir yer tutan çadır sanatının mimariye aktarılmış şekli olarak görmek mümkündür. Böylece İslam sanatına kümbet mimarisini sokan Türklerdir.
İslam öncesinde Türklerde bu sanat”Kurgan” şeklinde gelişmişti.Kümbet mimarisi XI. asırdan itibaren yani Selçuklular döneminde başlar.
Bu tip mezar abidelerine Horasan’dan Anadolu’ya kadar Türklerin yayılma yolları üzerinde rastlamak mümkündür.Ahlat kümbetleri genel olarakiki katlıdır. Alt kat tonozla örtülmüş mezar odası, üst kat dua ve ibadet
odası olarak düzenlenmiştir. Silindirik ve çokgen planlı gövdenin üzeri konik veya piramidal külah ile örtülmüştür

USTA ŞAGİRT (ULU) KÜMBET
Ahlat’a girerken yolun sağında,Meydanlık Kabristanı’nın güneyinde uzanan tarlalar
ortasında, Van Gölü’ne oldukça yakın bir yerdedir.

Türk sanat ve zevkinin göstergesi olan bu kümbet Ahlat’takilerin en büyüğü olduğu için Haklı olarak A. Gabriel tarafından “Ulu Kümbet” olarak adlandırılmıştır. Kitabesi olmadığından yapılıp tarihi ve kime ait
olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Ancak bu kümbetin yanında önceleri bir kümbet daha
olup bu kümbet XIX. yy. sonlarında yıkılmıştır.
Adı geçen kümbetin “THORN;adi Aka”ya ait
olduğu ve 1273 tarihini taşıdığı tespit edilmiştir. Böylece kümbet XIII. yy.a tarihlenmiştir. Köşeleri düzlenmiş kare bir kaide üzerinde,çapı yedi metreye yaklaşan
silindirik gövde yükselerek mukarnas kornişlere oturan sivri konik bir külahla
nihayetleşmektedir. Doğuya açılan kapıdan başka diğer yönlere açılan üç penceresi mevcuttur.

BUĞATAY AKA- ŞİRİN HATUN KÜMBETİ

Çifte kümbetlerden doğudaki ve büyük olanıdır. Pencerelerin ve taç kapının üstünde dört yazıt yer almaktadır. Bu yazıtlara göre kümbet 1281 yılında ölen Bugatay Aka ve Şirin Hatun için yapılmıştır.

ERZEN HATUN KÜMBETİ
Ahlat Erkizan Mahallesinde, Şeyh Necmettin Türbesi ile aynı mezarlığın içerisindedir.
Ahlat kümbetlerinin en süslüsüdür. Üzerindeki Kitabeye H.799 (1396-97) yılı zilhice ayında
vefat eden Karakoyunlu Emir Ali,kızı Erzen Hatun için 1396-1397′de yaptırmıştır. Kümbet iki katlı olup altta kabirler, üstte ise türbedarların beklemesine ve duaya mahsus yer
bulunmaktadır. Çapraz tonozla örtülü kare
planlı mezar odası üstünde, dıştan onikigen içten dairesel planlı gövde yükselir.
Ahlat kümbetlerinde bu kadar çok zengin motifin bir arada bulunduğu başka bir eser yoktur.

İSKENDER PAŞA CAMİİ

Yavuz Sultan Selim zamanında yapımında başlanılan, Kanuni Sultan Süleyman zamanında
yapımı tamamlanan bu camii, Osmanlı Kalesi içinde bulunup, Kanuni Sultan Süleyman’ın
vezirlerinden İskender Paşa tarafından 1564-1565′te yaptırılmıştır.

Kare planlı olup üstü kubbe ile örtülü bir yapıdır.Camii yapısında duvarlar kesme taştan, Kubbe ve tromplar ise tuğladan örülmüştür. Caminin içi altta on, üstte
dört ve kubbe eteğindeki sekiz pencere ile aydınlanır. Bu gün bazı pencerelerin içi doludur.

ALİ OĞLU HURŞİT KÜMBETİ

Taht-ı Süleyman Mahallesinde, Hasan Padişah Kümbeti’nin batısında bahçeler içinde yer alır. Kitabesi olmayan bu kümbet muhtemelen XIII. asrın son çeyreğinde inşa edilmiştir.
Diğer kümbetler gibi bu kümbette iki katlı olup altta kare, üstte silindirik gövdeye
sahiptir. Onikigen planı üst katın kuzeyinde giriş kapısı, doğu, batı ve güneye açılan
birer penceresi bulunmaktadır.

YARIM KÜMBET

Taht-ı Süleyman mahallesindeki bu kümbetten “Alimo”lu kümbeti ismi ile bahs ediliyorsa da halen “karaşık” veya yarım kümbet ismi ile tanınır. Kitabesi yoktur, mimari şekil ve özelliklerine dayanarak XIII yüzyılın ikinci yarısına tarihlendirebiliriz.

OSMANLI KALESİ

Osmanlı Kalesi içindeki bir diğer önemli yapı da bu camiidir. Yazıtta Kadı Mahmut’un adıyla 1584 tarihi bulunmaktadır. Kare planlı bir camiidir.
Bu plan Ahlat’taki Osmanlı camilerinde genel olarak görülür. Camiinin kare plandan kubbeye
geçişini sivri kemerli tromplar sağlar. İç kubbeyi sekiz-gen kasnak üzerinden yükselen piramidal çatı kapatır. Bu camiini bir diğer önemli özellik ise sadece kesme taş kullanılarak yapılmış olduğudur.Eski kalenin güneydoğusunda Van Gölü sahilinde bulunmaktadır. Dikdörtgen planlı kale içinde,
Osmanlı dönemine ait iki camii ve birde hamam bulunmaktadır. Kale Yavuz Sultan Selim”in 1514 Çaldıran seferinden sonra inşaa edilmiş ve oğlu Kanuni sultan Süleyman zamanında genişletilerek kışla ve tarassut kuleleri ile tahkim edilmiştir. Kale surları üzerindeki bir kitabede Yavuz Sultan Selim”in diğer bir kitabede de Kanuni sultan Süleyman”ın adı geçmektedir. Göl kıyısındaki kayıkhanede bulunan harp kayıkları göl tarafından kalenin emniyetini sağlardı. İç kalede muhafızların
yirmidört saat nöbet tuttuğu bir köshane bulunmaktadır ki, iki katlı bu yapı 1915 Rus işgalinde eczane olarak kullanılmıştır.

ESKİ KALE

Kalenin yapılış tarihi hakkında henüz bir malumat bulunmamaktadır.
Urartular dönemine ait Süphan Dağı eteğinde her tarafı kayalık olan bir mevkide inşa edilmiş olan “Kefir Kalesi”bulunsada Ahlat’ta bu döneme ait bir kalenin varlığı hakkında herhangi bir malumatımız yoktur.Yapılan araştırmalar ve incelemeler Ahlat’ta, Harabeşehir ile Taht-ı Süleyman Mahallesi arasında yer alan bir tepe üzerinde kurulu iç kalenin Romalılar tarafından yapıldığını
göstermektedir. Sırasıyla Bizans ve
İslam dönemlerini geçiren kale XI. yy.da Selçuklular’ın hakimiyetine girmiş, bu dönemde tamir edilen kale, Sökmenliler döneminde Erzurum hükümdarı II. İzzeddin Saltuk’un kızı Şah Banu tarafından yıktırılarak, kırk burcu ile mimar
Karakuş adlı kişiye yeniden yaptırılmıştır. Budönemde en parlak devrini yaşayan kale, Celaleddin Harzemşah’ın 1229 yılında, on ay süren kuşatmasında tahrip edilmiştir.
Ancak Türkiye Selçuklu Devleti Sultanı Alaaddin Keykubat’ın şehri almasından sonra bu kale de yeniden onarılmıştır. Daha sonra yörede meydana gelen şiddetli istilalar ve afetler, Ahlat şehri gibi kalesinin de yok olmasana sebep olmuştur. Doğu Romalılar tarafından yapılan, Selçuklular tarafından
tamir edilip genişletilen bu kaleHarabeşehir, Taht-ı Süleyman Mahallesi, İkikubbe ve Kulaksız Mahallelerini de içine alan büyük bir kale durumunda idi. Ancak büyük ölçüde tahrip olan bu kalenin izlerini tespit etmek bugün mümkün değildi
—————————-

H A Y D A R KALESİ

İlçe merkezine 24 km. uzaktaki Develik Köyünün kuzeybatısın da bulunmaktadır. Yüksek bir tepe üzerinde üçgen plan üzerine kurulmuş iki tarafı sarp kayalıklarla çevrili olup
bugün kayalıklar dışındaki bölümü duvar temelleri günümüze kadar gelmiştir.
Kalenin yapım tarihi kesin olarak bilinmemekte ancak Urartular zamanından kaldığı, kalenin yapılış amacının ise
çevrede kuzeye doğru geçen kervan yolunun güvenliğinin sağlanması olduğu tahmin
edilmektedir. Burada yapılacak kazıların
ilçemiz tarihine yeni bilgiler ekleyebileceği inancındayız.

KADI MAHMUT CAMİİ
Osmanlı Kalesi içindeki bir diğer önemli yapı da bu camiidir. Yazıtta Kadı Mahmut’un adıyla
1584 tarihi bulunmaktadır. Kare planlı bir camiidir. Bu plan
Ahlat’taki Osmanlı camilerinde genel olarak görülür. Camiinin kare plandan kubbeye geçişini sivri kemerli tromplar sağlar.
İç kubbeyi sekiz-gen kasnak üzerinden yükselen piramidal çatı
kapatır. Bu camiini bir diğer önemli özellik ise sadece kesme taş
kullanılarak yapılmış olduğudur. Ahlat’ TA GEZİLECEK GÖRÜLECEK YERLER – 2

BAYINDIR MESCİTİ

Bayındır Kümbeti’nin hemen bitişiğinde bulunan bu mescidin 1477′de Rüstemoğlu Bayındır tarafından yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Mescid duvarındaki kitabede
“Amel Baba Can” adı okunur. Bu mimar kümbet ve camii yapmıştır. Mescidin girişi sivri kemerli bir eyvan şeklindedir. Kare planlı asıl mekan içiten sivri beşik tonozla, dıştan
düz çatı ile örtülmüştür.Mescidin güney duvarında dışarıya taştan ve üzeri yarım
piramidal külahla örtülmüş, derin mihrap nişi yer alır.

Emir Ali Kümbeti

İkikubbe Mahallesinin doğusunda, Harabeşehir yolu üzerinde yer alır. Cephenin sivri kemerin üstünde mermerden kırık bir kitabe parçası vardır.Tek katlı olan türbenin ana
mekanı kare planlı olup bunun hemen doğusunda bir kapı ile avluya girilir. Yapının genel
karakteri ile kümbet XIV. yy.a tarihlendirilmektedir. İç mekan kubbe ile, dıştan piramidal çatı ile örtülüdür.

Keşiş Kümbeti

Ahlat’ın İkikubbe Mahallesinde Halk arasında Keşiş veya tek kümbet isimleri ile anılır. Yapılış tarihi bilinmiyor. Ahlat’ın en yalın yapıtıdır. Kitabesi olmadığı için, kimin için ve ne zaman yapıldığı bilinmemektedir.
Ancak üslup ve malzemeye göre XIII. ve XIV. yy. arasına tarihlenmektedir. Bu da eserin
Karakoyunlular dönemine ait olduğunu göstermektedir. Kare planlı mezar odasının
üstünde on iki yüzlü gövde yükselir.

BAYINDIR KÖPRÜSÜ

Ahlat’ın Taht-ı Süleyman mahallesinde, göle akan küçük bir dereyi doğu-batı doğrultusunda geçen, tek gözlü,küçük ölçüde bir köprüdür. Malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır.doğu tarafından merdiven şeklinde küçük bir kısım batıya doğru gitmekte, sonra altaki sivri kemerli geniş kısım,biraz kuzeye yönelerek ilk kısımla belirli bir açı meydana getirmektedir Kuzey tarafındaki tek bir taşın üzerine işlenmiş çarkıfelek motifli küçük rozetin dışında süsleme yoktur. Batı kıyında yakın bir yerde, kemer ayağının güney yüzünde taşlar arasında, ileri doğru devam eden büyükçe bir boşluk göze çarpar.

—————————————–

H A M A M L A R

Evliya Çelebi eserinde “Emirhan” diye bir camiden bahsetmektedir. Bu caminin kitabesinde Ahlat’ta 1000 tane hamamdan söz edildiğini kaydeden Evliya Çelebi bunu eserinde belirtmektedir. Bu bilgiler biraz mübalağalı olsa da bize Ahlat’ta hamamın çokluğunu ve su kültürünün gelişmiş olduğunu göstermektedir.Burada yapılan kazılarda iki hamam ortaya çıkarılmıştır. Biri Ulu Caminin batısında da diğeri ise kuzeyinde, şehir surunun hemen dışında yer alır. Bunlardan ikincisi ısınma tertibatı, su şebekesi ve yıkanma kabinleri ile önemli bir mimari yapıya sahiptir. Bir başka hamam da Kale Mahallesinde İskender Paşa Camii’nin yakınında Osmanlı döneminden kalma İskender Paşa Hamamı olup büyük ölçüde tahrip olmuştur.

Bayındır Kümbeti

İkikubbe Mahallesi’nin batı yönünde, Meydanlık Mezarlığının kenarındadır. Kümbeti,Üst taraftan çepeçevre dolaşan kitabede, H886(1481)yılı Ramazan ayında ölen Melik Bayındır Bey ibni Rüstem”in mezarı olduğu yazılıdır. Ahlat kümbetleri içerisinde en ilginçlerindendir. Kümbetin tarzı, mimarisinin kare kaide üzerinde, sütunlar ve kemerlerle güneye doğru açılan silindirik gövdesi ve dışarı doğru taşan basık konikkülahı ile Ahlat”taki diğer kümbetlerden oldukça farklıdır.
Kümbeti üstten çevreleyen kitabede eserin 1481′de ölen Melik Bayındır için yapıldığı yazılı olup onun yaşamı anlatılmakta, nitelikleri belirtilmektedir. Akkoyunlular dönemine ait bir yapıdır.

Hüseyin Timur – Esen Tekin Kümbeti

İkikubbe mahallesine adını veren iki kümbetten eski Ahlat’a yakın olanıdır. Çifte Kümbetin küçük olanıdır. Bu kümbetin kitabesinden anlaşıldığına göre 1279′da ölen Bugatay Aka’nın oğlu Hüseyin Timur ile 1280′de ölen Hüseyin Aka’nın kızı Esen Tekin Hatun için yaptırılmıştır.

ŞEYH NECMETTİN TÜRBESİ

Ergezen Mahallesindeki mezarlığın içinde yer alan bu kümbet kitabesindeki 1222 tarihiyle Ahlat’ın günümüze kadar gelebilen en eski yapıtıdır.

Selçuklu Meydan Mezarlığı

Mezartaşları tarihin önemli kaynakları arasında yer almakta olup ait oldukları toplumun inançlarını , adetlerini, gelenek ve göreneklerini, sanat anlayışlarını , sosyal ve kültürel yapısını aksettirirler. Anadolu’da Türklerin uğrak yeri, zahid, abid, imam ve hafızların menşei olan Kubbet-ül İslam olan Ahlat’ta Türk kültür tarihi bakımından olduğu kadar, sanat tarihi yönünden de büyük önem arzeden yüzlerce mezar taşı vardır. Büyüklük ve yapılarıyla korkunç bir tesir uyandıran bu mezarlar, 900 senelik bir Türk-
İslam şehri olan Ahlat’ta toplanmışlardır.

Ahlatşahlar, Eyyubiler ve çoğunluğu İlhanlılar dönemine ait olan bu mezar taşlarını Prof. Dr. Beyhan Karamağralı, şahideli mezarlar , şahidesiz prizmatik sandukalar ve çatma lahidler olmak üzere üç sınıfa ayırmıştır. Bunlardan sayıları bin civarında olan şahideli mezarlar özellikle alınmış ölçülerden çok büyük 3.50 m. Yüksekliğe varan ve her cephesinde süsleme bulunan dikdörtgen prizma şeklindeki şahideleriyle Ahlat mezartaşlarını karakterize ve temsil etmektedir